جمعه, ۱۴ آذر , ۱۳۹۹ ساعت ×

بررسی رعایت”اصول برنامه‌ریزی” در تدوین برنامه‌ سوم توسعه‌ شهر تهران

شناسه : 583 ۲۱ آذر ۱۳۹۷ - ۸:۴۸ 269 بازدید ارسال توسط :

در تهیه‌ی هر برنامه‌ی توسعه باید به اصول اساسی تهیه‌ی برنامه توجه داشت، رعایت این اصول در تهیه و تدوین برنامه‌ی سوم توسعه‌ی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است: الف. اصول رعایت شده: این اصول عبارتند از : اصل حفظ و حراست از انگیزه‌ی خصوصی و قدرت خلاقیت نوآوران جامعه: بر اساس این اصل […]

بررسی رعایت”اصول برنامه‌ریزی” در تدوین برنامه‌ سوم توسعه‌ شهر تهران
پ
پ

در تهیه‌ی هر برنامه‌ی توسعه باید به اصول اساسی تهیه‌ی برنامه توجه داشت، رعایت این اصول در تهیه و تدوین برنامه‌ی سوم توسعه‌ی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است:

الف. اصول رعایت شده:

این اصول عبارتند از :

  1. اصل حفظ و حراست از انگیزه‌ی خصوصی و قدرت خلاقیت نوآوران جامعه:

بر اساس این اصل هدف برنامه‌ریزی توسعه به هیچ وجه دولتی کردن (چه ملی و محلی) اقتصاد نیست. خوشبختانه این اصل در تهیه‌ی برنامه‌ی سوم توسعه شهر تهران مورد توجه قرار گرفته است. در این خصوص می‌توان به الزام شهرداری به تهیه‌ی لایحه سازوکارهای مشارکت شهروندان ماده‌ی ۶ و الزام شهرداری به تدوین سند نظام مشارکت و برونسپاری وظایف، فعالیت‌ها و پروژ ه‌ها با رویکرد تقویت نقش حاکمیتی و کاهش تصدی‌گری در ماده‌ی ۱۰ اشاره کرد.

  1. اصل امکان ناپذیری تهیه‌ی برنامه‌ی جامع و ضرورت تدوین برنامه‌ی هسته‌های خط دهنده

در یک برنامه‌ی جامع، برنامه‌ریزی از یک سو برای تمامی بخش‌ها و ازسوی دیگر برای تمامی بازیگران انجام می‌پذیرد. روشن است چنین برنامه‌ریزی به حجم بالایی از اطلاعات به هنگام، نیروی متخصص فراوان، دانش کامل به فرآیندهای اجتماعی و… نیاز دارد و در نهایت نوآوری و خلاقیت را عملا حذف می‌کند. از این رو پیشنهاد می‌شود تدوین برنامه بر اساس برنامه‌ی هسته‌های خط دهنده و با هدف حذف موانع  انجام پذیرد که علی رغم پرهیز از تدوین برنامه‌ی جامع به این مهم چندان پرداخته نشده است.

  1. اصل ضرورت در اختیار داشتن تصویرهای کلان به منظور خط مشی‌های استراتژیک:

این اصل پشتیبان در نظر داشتن تحولات محیط بیرونی در تهیه‌ی برنامه‌ بوده و با تلاش تیم تهیه کننده‌ی برنامه، مطالعات گسترده‌ای در این حوزه انجام یافته است که  در اسناد پشتیبان برنامه سوم شهر تهران با عنوان “آینده نگاری کلان شهر تهران” منتشر شده است.

  1. اصل ضرورت استفاده‌ی واقعی و موثر از اندیشمندان جامعه در تهیه‌ی برنامه‌های توسعه‌ی متکی بر هسته‌های خط دهنده

در روند تهیه‌ی برنامه‌ی سوم توسعه‌ی شهر تهران گزارش‌های متعددی از برگزاری جلسات متعدد با اساتید محترم و اندیشمندان منتشر شده است که حاکی از توجه تهیه کنندگان برنامه به نظرات اندیشمندان دارد. با این حال یکی از موارد مهم در بهره‌گیری از نظرات اندیشمندان، استفاده از مشارکت آن‌ها در تشخیص عناوین برنامه‌ها  اجرایی است. ارائه‌ی توضیحات مسئولین تهیه‌ی برنامه در خصوص نحوه‌ی مشارکت اندیشمندان، مفید خواهد بود.

  1. اصل تأکید بر نقش مهم و اساسی دبیرخانه‌ای معاونت برنامه‌ریزی

لازم به تأکید است که سازمان مسئول برنامه‌ریزی، نقش فراهم آورنده‌ی اطلاعات، هدایت مشارکت کنندگان و ایجاد کننده‌ی هماهنگی در سطح جامعه (مدیران و مردم) را ایفا می‌کند و بازیگر نهایی و انحصاری تهیه‌ی نیست. خوشبختانه این مهم با تشکیل کمیته‌های مختلف به خوبی مد نظر قرار گرفته است. با این حال خروجی کمیته‌های مختلف، به عنوان پروژه و مواد قانونی فاقد همگنی یک برنامه منسجم است و به نظر فرآیند تلفیق به خوبی دنبال نشده است. از این رو توضیحات مسئولین تهیه‌ی برنامه‌ در این خصوص، ضروری به نظر می‌رسد.

ب. اصول رعایت نشده:

این اصول عبارتند از :

  1. اصل پایداری حرکت توسعه‌ای

این اصل بر دستیابی به توسعه در یک افق طولانی مدت (۱۰ تا ۲۰ ساله) تأکید دارد. چرا که نباید انتظار داشت در یک یا دو برنامه‌ی توسعه توسعه‌ی شهری میسر شود. از این رو هر برنامه‌ی توسعه‌ی میان مدت (پنج ساله) بایستی در بطن یک چشم انداز به صورتی طراحی و تدوین شود که پایداری حرکت توسعه در برنامه‌های آتی را تضمین کند. با این که سند چشم‌انداز توسعه‌ی شهری از سوی شهرداری تهران تدوین شده است، با این حال در تهیه‌ی برنامه‌ی سوم توسعه اشاره‌ای به استفاده از این سند نشده است.

  1. اصل ضرورت برنامه‌های (پروگرام‌های) اجرایی در یک برنامه‌ی توسعه

یک برنامه‌ی توسعه، مبتنی بر برنامه‌ی اجراییست. یک برنامه‌ی اجرایی مجموعه‌ای متشکل از هدف، پروژه‌های مشخص، سازمان‌دهی و تشکیلات اجرایی برای حذف یک مانع توسعه یا برای ایجاد یک قطب توسعه است. نکته‌ی کلیدی در موفقیت یک برنامه وجود برنامه‌ی اجرایی به معنای دقیق کلمه است. در برنامه‌ی سوم ۱۱۸۰ پروژه شناسایی شده است، که بخش عمده‌ای از آن‌ها پروژه‌های مطالعاتی هستند و عملا تا پایان برنامه رفع کننده‌ی مشکلی نخواهند بود. مضافاً آن که اطلاعاتی بیش از عناوین پروژه‌ها ارائه نشده است و قابلیت رفع مشکلات با اجرای این پروژه‌ها مشخص نیست.

  1. اصل ضرورت برنامه‌ریزی تفضیلی پروگرام‌های اجرایی

هیچ برنامه‌ای بدون وجود پروژه‌های مشخص در بطن برنامه‌های اجرایی قایلیت اجرایی شدن ندارد. در صورت فقدان این بخش برنامه‌ی مزبور تبدیل به تصویرهایی کلی (هر چند خوب و مطلوب) ولی غیر اجرایی می‌شود. از این رو لازم است در هر برنامه‌ی اجرایی اهداف، مسیرهای رشد، نرخ‌های رشد، اعتبارات مورد نیاز و چگونگی تأمین اعتبارات مشخص باشد که به دلیل مشخص نبودن برنامه‌ی تفضیلی پروژه‌ها عملاً امکان تعیین اعتبارات مورد نیاز نامشخص است. هم‌چنین با وجود تعریف پروژه‌های مختلف اساساً توانایی تأمین اهداف برنامه با اجرای این پروژه‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد که این امر توضیحات مسئولین تهیه‌ی برنامه را طلب می‌کند.

  1. اصل ضرورت وجود تشکیلات متناسب مدیریت امور جامعه

امور توسعه ضرورت و الزاماتی به همراه دارد که نمی‌توان اجرای این امور را به همان تشکیلاتی سپرد که اجرا کننده‌ی امور حاکمیتی و اجرایی شهرداری هستند. از این رو چهارچوب حقوقی، سازمانی، تشکیلاتی دیگری برای اجرای این امور لازم است که این مهم در پیاده‌سازی برنامه‌های توسعه‌ی شهر تهران به طور کلی مغفول واقع شده است.

  1. اصل ضرورت دور کردن امور توسعه از نوسانات ناگهانی اقتصادی- اجتماعی کشور

با توجه به وجود شوک، التهابات و نوسان ناگهانی در کشور، اجرای برنامه‌های توسعه شهرداری تهران همواره در معرض تأثیرپذیری از این عوامل قرار دارد که مهمترین زمینه‌ی این تأثیرپذیری مربوط به منابع مالی است. با توجه به وابستگی درآمدهای شهرداری تهران به منابع ناپایدار نظیر ساخت و ساز از یک سو و هزینه‌های غیر قابل اجتناب گزاف شهرداری نظیر هزینه‌های پرسنلی و نگهداشت شهری همواره این تهدید وجود دارد که با کوچکترین نوسانات منابع مالی پروژه‌های توسعه‌ای قطع شود. از این رو ضروری است تأثیرات نوسانات مورد بحث به امور غیر توسعه‌ای منتقل شود که متأسفانه به دلیل نامشخص بودن منابع مالی اجرای برنامه‌ی سوم توسعه، تحقق این امر دور از دسترس است.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.