جمعه, ۱۴ آذر , ۱۳۹۹ ساعت ×

بررسی تامین مالی منابع و مصارف لایحه “برنامه پنج ساله سوم شهر تهران (۱۴۰۲-۱۳۹۸)”

شناسه : 580 ۲۱ آذر ۱۳۹۷ - ۸:۴۵ 299 بازدید ارسال توسط :

برنامه همواره دستور کاری برای آینده است. سازمانی که دست به برنامه ریزی میزند بر خلاف پیشبینی به دنبال دستیابی به اهداف معینی است و برای رسیدن به این اهداف وسایلی را در نظر میگیرد (هادی زنوز، ۱۳۸۹ : ۲۲ ). این وسایل را میتوان بهصورت تخصیص عوامل تولید (شامل سرمایه، کار و منابع طبیعی […]

بررسی تامین مالی منابع و مصارف لایحه “برنامه پنج ساله سوم شهر تهران (۱۴۰۲-۱۳۹۸)”
پ
پ

برنامه همواره دستور کاری برای آینده است. سازمانی که دست به برنامه ریزی میزند بر خلاف پیشبینی به دنبال دستیابی به اهداف معینی است و برای رسیدن به این اهداف وسایلی را در نظر میگیرد (هادی زنوز، ۱۳۸۹ : ۲۲ ). این وسایل را میتوان بهصورت تخصیص عوامل تولید (شامل سرمایه، کار و منابع طبیعی اعم از تجدیدپذیر و تجدید ناپذیر) و تمهید سیاستها برای رسیدن به اهداف برنامه طبقه بندی کرد. تا جایی که به تخصیص منابع مالی مربوط میشود، دولتها تلاش میکنند پس اندازهای داخلی وخارجی مورد نیاز برای تحقق اهداف کمی برنامه را در بخش  عمومی و خصوصی تجهیز کنند و آنها رادر فعالیتهای اقتصادی دارای اولویت سرمایه گذاری کنند. بنابراین ارزیابی منابع و مصارف مالی برنامه برای اطمینان از حصول به نتایج مورد نظر حائز اهمیت است.

در این گزارش تحقق پذیری اهداف برنامه سوم توسعه شهر تهران با تأکید خاص بر نحوه تأمین مالی منابع مورد نیاز این برنامه مورد تحلیل قرار گرفته است. اما در همین جا باید تأکید کنیم که در لایحه برنامه سوم، منابع و مصارف مالی به روشنی مشخص نشده است و برنامه سوم از این نظر دچار نقص جدی است. لایحه ای را هم که شهرداری  در مورد برنامه و احکام قانونی آن به شورای اسلامی شهر تهران ارائه داده به دلایلی که در ادامه خواهد آمد نمیتوان برنامه نامید.

علی رغم تاکید شورای اسلامی شهر تهران در مصوبه سیاست ها،راهبردهای اساسی،اولویت ها و مسائل کلیدی،الزامات و ویژگی ها و رویکردهای تدوین برنامه پنج ساله سوم توسعه شهر تهران و برنامه راهبردی،عملیاتی شهرداری تهران(۱۳۹۸-۱۴۰۰) و الزام شهرداری تهران به ارائه اسناد برنامه مطاب بند «ب» شامل :

  1. لایحه احکام برنامه پنج ساله سوم
  2. سند برنامه پنج ساله سوم مشتمل بر:

۲,۱ – چشم انداز

۲,۲- ماموریت‌ها

۲,۳- استراتژی‌ها

۲,۴- اهداف

۲,۵- اقدامات و برنامه‌های اجرایی

۲,۵,۱- تصویر کلان برنامه

۲,۵,۲- جداول کمی شامل اهداف، جداول منابع و مصارف

۲,۵,۳- برنامه‌های راهبردی بخش، فرابخش

۲,۵,۴- برنامه‌های موضوعات اولویت‌دار تا سطح عملیاتی

۲,۶- نحوه تأمین و تجهیز منابع مورد نیاز

۲,۶,۱- منابع فیزیکی، انسانی، فنی (تکنولوژیک) و مالی مورد نیاز

۲,۶,۲- نحوه تأمین مالی منابع مورد نیاز برای تحقق اهداف

متاسفانه شهرداری صرفاً لایحه برنامه پنج ساله سوم توسعه شهر تهران (بندیک) را ارائه نموده است و سند برنامه پنج ساله سوم(بند ۲) ارائه نشده است و تنها به ارائه اهداف،راهبردها و سیاست ها در پیوست احکام بدون رعایت کلیت فرم و محتوای سند بسنده شده است و ما شاهد ارائه اطلاعاتی درباره بند ۲٫۶ ؛یعنی چگونگی تامین و تجهیز منابع مورد نیاز برنامه در سالهای اجرا نیستیم.

بررسی اهداف کمی لایحه برنامه:

میزان سرمایه گذاری مورد نیاز برنامه، تحت تأثیر هدف رشد اقتصادی و عوامل مؤثر بر آن قرار دارد. اگرهدف رشد اقتصادی دست نیافتنی باشد و یا عامل کار و بهره وری کل عوامل تولید نقش مهمتری ازعامل سرمایه در رشد داشته باشند، قطعاً نیاز برنامه به سرمایه گذاری کمتر خواهد شد. ازاین روبررسی اهداف برنامه در مورد رشد اقتصادی و منابع رشد ضرورت دارد. متاسفانه تدوین کنندگان لایحه در شهرداری  با علم به اینکه دو برنامه قبلی به اهداف تعیین شده نرسیده است، در وضعیت رکود تورمی ،تلاطم قیمت نفت دربازارهای جهانی و برداشته نشدن کامل تحریمهای بین المللی نیک میدانند که دستیابی به این اهداف به غایت دشوار است، بر همین اساس ما شاهد عدم تعیین اهداف کمی در برخی شاخص ها و نرخ رشد آن در سالهای برنامه از یک سو و عدم تبیین دقیق چگونگی تامین و تجهیز منابع مورد نیاز برنامه در بخش های مختلف هستیم.

منابع رشد در لایحه برنامه:

برای تبیین این مهم باید به این سوالات پاسخ داده شود :

  • رشد متوسط در سالهای برنامه چه میزان پیشبینی شده است؟
  • چه سهمی از این رشد قرار است از رشد بهره وری کل عوامل تولید (TFP) در شهر و شهرداری تامین شود؟

با توجه به اهمیت این مسئله، انتظار میرفت شهرداری در لایحه ارائه شده به شورای اسلامی شهر تهران ، تحول سرمایه گذاری، رشد موجودی سرمایه و …… را در دوران برنامه را مورد توجه قرار دهد. اما این متغیرها به صورت سالیانه ارائه نشده اند و در هاله ای از ابهام مانده اند.

مغایرت با پیشبینی های صندوق بین المللی پول

دولتمردان ایرانی معمولاً برای ارائه دلایل متقن به منظور نشان دادن موفقیتهای خود در عرصه اقتصادی،به آمارهای سازمانهای بین المللی استناد میکنند. اما در خصوص اهداف برنامه ها به پیشبینی های سازمانهای بین المللی معتبر در مورد رشد اقتصادی ایران در سالهای پیش رو توجه نشده است. اگر چنین فرض کنیم که کارشناسان صندوق بینالمللی پول (IMF) از تحولات آتی بازار نفت اطلاعات موثقی دارند و به همه داده های مورد نیاز برای پیشبینی عملکرد اقتصاد کشورهای جهان دسترسی دارند و صلاحیت فنی لازم را بعد از تجربه سالیان دراز در این زمینه کسب کرده اند، نمی توان به سهولت نظر آنان را در مورد رشد آتی اقتصاد کشور نادیده گرفت و در برنامه ریزی های ملی،شهری و محلی لحاظ ننمود.

صندوق بین المللی پول، میانگین رشد اقتصادی ایران را برای دوره زمانی ۲۰۲۰ – ۲۰۱۶ که مقارن با دوره برنامه است، را منفی پیشبینی کرده است. این میزان رشد کمتر از رشد بلندمدت اقتصاد ایران یعنی ۶ / ۴ درصد است. این برنامه در این شرایط قرار است اجرایی و عملیاتی شود.

به نظر میرسد این رشد اندک اقتصادی با توجه به مسائل زیر برآورد شده است.

  • پایین بودن درآمدهای نفتی کشور در دوره زمانی مورد بررسی
  • وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی و مضیقه مالی دولت به دلیل کاهش درآمدها و ضرورت بازپرداخت بخشی از بدهیهای معوق آن
  • ضعف بازار اولیه سرمایه به منظور تجهیز منابع مالی سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی و عمومی
  • مشکلات عمیق در سیستم بانکی کشور به دلیل مطالبات غیرجاری، عدم کفایت سرمایه و درگیر بودن اغلب بانکها در امور بنگاهداری
  • تنش در مناسبات بین المللی و بالا بودن ریسک کشوری که مانع از جذب سرمایه گذاری خارجی می شود
  • رکود بلندمدت اقتصاد ایران و کاهش تقاضای کل در بازار داخلی
  • درگیر بودن ایران در مناقشات منطقه ای

بر همین اساس لازم است این پیش بینی ها در بررسی و اصلاح لایحه برنامه سوم توسعه شهر تهران مورد توجه شورای اسلامی شهر قرار گیرد تا از داده های قابل اتکا برای مدیریت اثر گذاربر مولفه های اقتصادی اجرای برنامه بهره گیری لازم به عمل آید.

منابع مالی برنامه در لایحه

با توجه به کاهش درآمد واقعی با قیمت ثابت شهرداری، متاسفانه در بخش مالیه شهری نیز احکام تهیه شده اغلب احکام تکراری در برنامه‌های قبلی است و برنامه مشخصی برای افزایش درآمدهای شهری در طی برنامه ارائه نشده است. ضروری است موارد پایدارسازی درآمدی، تمرکز بر وصول مطالبات از دولت و سایر افراد حقیقی و حقوقی، استقرار بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، کاهش هزینه‌های جاری و واگذاری‌ها در برنامه تدبیر گردد. پیش‌بینی منابع و مصارف برنامه نیز انجام نشده و معلوم نیست که این اهداف با چه میزان منابع و روش‌های تامین مالی آن محقق خواهد شد.

شهرداری صرفاً لایحه برنامه پنج ساله سوم توسعه شهر تهران (بندیک) مصوبه شورا  را ارائه نموده است و سند برنامه پنج ساله سوم(بند ۲) ارائه نشده است و تنها به ارائه اهداف،راهبردها و سیاست ها در پیوست احکام بدون رعایت کلیت فرم و محتوای سند بسنده شده است و ما شاهد ارائه اطلاعاتی درباره بند ۲٫۶ ؛یعنی چگونگی تامین و تجهیز منابع مورد نیاز برنامه در سالهای اجرا نیستیم.

متاسفانه این برنامه فاقد چارچوب مشخصی درباره منابع و مصارف میان مدت در طول برنامه است و هیچ اشاره ای به پیش بینی و ترکیب منابع قابل تحصیل توسط شهرداری و نیز هزینه ها و مخارج شهرداری نشده است. شاید بتوان گفت پس از هفتاد سال تجربه برنامه ریزی در ایران این اولین برنامه بدون پیش بینی منابع و مصارف است.بر همین اساس به منابع قابل تحصیل در سالهای اجرای برنامه در هیچ جای متن لایحه به روشنی اشاره نشده است.

برهمین اساس شهرداری باید به منظور ارتقاء سطح کارایی لایحه نسبت به برآورد منابع برنامه با مدل شبکه عصبی و الگوریتم ژنتیک اقدام و این برآورد را با تبیین نحوه توزیع مصارف برنامه از طریق اولویت بندی برنامه ها،عملیات و خدمات تکمیل و به شورا ارائه نماید.

 

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.